درسهایی از گود شهران برای مهندسین ناظر

تخطئه مهندس ناظر گود شهران، هدف این مقاله نیست. چه بسا هر مهندس دیگری جای او بود مشابه او عمل می کرد.

در ادامه ملاحظه خواهد شد که چه خطاهایی از او سر زده است و چگونه با اصلاح هر یک از این خطاها می توانست خود را از مهلکه نجات دهد.

بار دیگر تاکید می گردد مواردی که تحت عنوان اشتباهات به مهندس ناظر نسبت داده می شود مسائلی ست که اکثر همکاران ناظر اگر در شرایط مشابه قرار گیرند چه بسا واکنشی مشابه خواهند داشت و همان رفتارهای اشتباه را تکرار خواهند کرد.

چرا که رفتار درست در این شرایط در هیچ کجا آموزش داده نشده است و در هیچ کتابی نیست. قطعاً اکثریت مدیران سازمانهای نظام مهندسی و وزارت راه و شهرسازی و شهرداری ها نیز واکنش درست در این شرایط را نمی دانند. کشف این که رفتارهای ناظر اشتباه بوده است و رفتار درست چه می توانست باشد، فقط و فقط از طریق مطالعه گام به گام پرونده این حادثه و حوادث مشابه در مراجع قضایی و همراهی با مهندسین گرفتار و بررسی طرز تلقی و نحوه برخورد قضات و کارشناسان دادگستری با قوانین ساختمانی حاصل گردیده است.

با نظر به توضیحات فوق، به شرح اشتباهات ناظر در این حادثه پرداخته می شود که البته در حوادث مشابه دیگر به انحاء متفاوت تکرار شده است.

اولین اشتباه ناشی از تلقی نادرست مهندس ناظر نسبت به این حرفه است. به سبب مبلغ اندکی که بابت نظارت به مهندسین پرداخت می شود عموم آنها می پندارند حرفه نظارت فقط مهر و امضاء کردن تعدادی گزارش و برگه سبز است و آن هم مسئولیت و تکلیف خاصی را برایش ایجاد نمی کند. حال آنکه از دید قانون، مهندس ناظر محور متحول کننده ساخت و ساز است و اختیارات و تکالیفی بسیار وسیع دارد. ضمن اینکه بخش مهمی از وظایف مهندس ناظر در تعاملات و ارتباطات انسانی و رو در رو تعریف می شود که توضیح داده خواهد شد.

در این پروژه مهندس ناظر پس از قبول کار نظارت و گواهی امضای برگه تعهد نظارت دیگر سازنده و ملک را ندید تا زمانی که به طور اتفاقی مسیرش به حوالی پروژه افتاد. بسیاری از ناظران نیز این تلقی را دارند که سازنده باید از آنها بخواهد تا از پروژه بازدید کنند و در غیر از این حالت بازدیدی از پروژه به عمل نمیآورند. حال آنکه در شرح وظایف مهندس ناظر سخن از نظارت مستمر به میان آمده که تعریف خاص و ظریفی دارد. نظارت مستمر یعنی اینکه مهندس ناظر باید کار را زیر نظر داشته باشد و هر زمان که صلاح دید با توجه به مسئولیتهایی که پذیرفته است در پروژه حضور بهم رساند.

حال در راستای عمل به مسئولیتها، یک مهندس ناظر ممکن است مدام در پروژه حاضر باشد اما در هنگام حادثه نتواند اثبات کند که به وظایفش عمل کرده است همچنین ممکن است فقط چند بار به پروژه سر زده باشد ولی با ارائه مدارک متقن و معتبر اثبات نماید که به طور کامل به وظایفش عمل نموده و در هر حادثه ای تبرئه شود. بنابراین نحوه اِعمال نظارت مستمر و مستند سازی عملکرد دو موضوع بسیار مهم و اساسی در حرفه نظارت خواهند بود که توجه ویژه مهندسین ناظر را می طلبد.

در جهت اعمال نظارت مستمر پیشنهاد می شود در روز گواهی امضای برگه سبز قبل از حضور در دفترخانه از ملک بازدید به عمل آید و وضعیت همسایه ها به طور کامل بررسی شود. برای اطمینان بیشتر مهندس ناظر می بایست زودتر از مالک در محل ملک حاضر شود و پس از بررسی های اولیه زنگ همسایه ها را بزند خمود را معرفی کند شماره تماس خود را به همسایه ها بدهد، شماره آنها را بگیرد و به آنها اطمینان دهد، در صورتی که مالک در حین تخریب و گود برداری موجبات آزار آنها را فراهم کرد با یک گزارش کار را تعطیل می کند و وی را وادار به رعایت آسایش همسایگان خواهد کرد.

با این کار مهندس ناظر کمک بسیار مفید و موثری در جهت اعمال نظارت مستمر برای خود ایجاد خواهد کرد. گرفتن شماره تماس از کاسبان محل جهت پرس و جو در مورد ملک تحت نظارت، راه موثر دیگری جهت اعمال نظارت مستمر است. فراموش نشود که شناخت دقیق از روحیات مالک و تخمین میزان قابل اعتماد بودنِ وی نیز از نکات مهم حرفه نظارت است. البته این شناخت نیاز به تجربه و تیزهوشی بالایی دارد که یک مهندس ناظر خوب باید از آن برخوردار باشد.

در مورد مستند سازی عملکرد نظارت، موارد بسیار مهم و دقیقی از قبیل ابلاغ دستور کار در ابتدای هر مرحله، ثبت گزارشات مرحله ای در موعد مقرر و نامه نگاری به مراجع مربوطه از موارد بسیار پر اهمیتی است که در مقالات آینده به تفصیل مورد بررسی قرار خواهند گرفت و نکات مهم آن برای همکاران تشریح خواهد شد.

با توجه به اطاله کلام سایر نکات مهم و آموزشی پرونده گود شهران در مقالات بعدی به استحضار همکاران گرامی خواهد رسید.

سایت پایگاه اطلاع رسانی مهندسین ساختمان مشتاقانه از نظرات و دیدگاههای همکاران گرامی استقبال می کند. از طریق این لینک با ما در ارتباط باشید.

به امید روزهای بدون حادثه.